Muayenehane ve klinikte temizlik ile dezenfeksiyon nasıl ayrılır?

Kısa cevap: Temizlik kiri ve organik kalıntıyı uzaklaştırır, dezenfeksiyon ise temizlenmiş yüzeydeki mikroorganizmaları azaltır; bu yüzden sıra her zaman önce temizlik, sonra dezenfeksiyondur. Klinikte muayene masası, kapı kolları ve sık dokunulan tezgâhlar hasta aralarında, zemin ve ortak alanlar gün sonunda planlı olarak ele alınmalıdır. Dezenfektanın etiketindeki temas süresine uymak, ürünün kendisi kadar önemlidir.

Muayenehane ve klinikte önemli olan, hangi yüzeyin ne sıklıkla ve hangi sırayla temizlendiğidir. Bu yazıda temizlik ile dezenfeksiyonu ayırıp uygulanabilir bir düzen öneriyoruz.

Temizlik ve dezenfeksiyon aynı şey değil

Kirli bir yüzeye doğrudan dezenfektan sıkmak yaygın bir alışkanlıktır ama verimsizdir. Kan, tükürük, toz ve yağ gibi kalıntılar dezenfektanın yüzeye ulaşmasını engeller, bazı ürünlerin etkisini de zayıflatır.

• Temizlik: Deterjan, su ve mekanik silme ile görünür kirin ve organik yükün alınması.
• Dezenfeksiyon: Temiz yüzeye, uygun ürünün etiketteki konsantrasyon ve süreyle uygulanması.
• Sterilizasyon: Tıbbi aletlerin cihazla işlenmesi. Bu, temizlik ekibinin değil klinik personelinin ve cihazların işidir.

Bazı ürünler "temizleyici-dezenfektan" olarak tek adımda kullanılabilir; ancak gözle görülür kir varsa yine de önce bir silme yapılması önerilir.

Kritik yüzeyleri belirleyin

Her yüzey aynı riski taşımaz. Hasta veya personel elinin sık değdiği yerler önceliklidir. Aşağıdaki tablo, küçük bir klinik için başlangıç olarak kullanılabilir; kendi iş akışınıza göre uyarlayın.

Kan veya vücut sıvısı dökülmesi gibi durumlar plan beklemez: alan hemen kapatılır, eldivenle emici malzemeyle toplanır, temizlenir ve ardından dezenfekte edilir.

Temas süresi: en çok atlanan ayrıntı

Dezenfektan sıkılıp hemen kurulanırsa etiketteki etkiyi göstermeyebilir. Her ürünün yüzeyde ıslak kalması gereken bir süre vardır ve bu süre ürüne göre değişir.

1. Ürünün etiketini ve güvenlik bilgi formunu okuyun; seyreltme oranını ve temas süresini not edin.
2. Seyreltilen solüsyonu etiketli kapta hazırlayın, günlük tazeleyin.
3. Yüzeyi bu süre boyunca ıslak bırakın; çabuk kuruyorsa yeniden uygulayın.
4. Gerekiyorsa ürünün talimatına göre durulayın.

Ürünleri kendi kafanıza göre karıştırmayın. Özellikle çamaşır suyunu asitli ürünlerle veya amonyaklı temizleyicilerle bir araya getirmek tehlikeli gaz çıkarır; ayrıntısı çamaşır suyu ve tuz ruhu karışımı yazımızda.

Renk kodlu bez ve doğru sıra

Klinikte en büyük risklerden biri, WC'de kullanılan bezin muayene odasına taşınmasıdır. Basit bir renk kodu bunu önler:

• Bir renk WC ve lavabolar için,
• bir renk muayene ve tedavi alanı için,
• bir renk bekleme, ofis ve genel alanlar için.

Silme sırası temizden kirliye, yüksekten alçağa doğrudur. Önce muayene odası, sonra bekleme alanı, en son WC ve zemin. Paspas ve kovalar da alanlara göre ayrılmalı, gün sonunda yıkanıp kurutulmalıdır.

Tıbbi atık temizlik ekibinin çöpü değildir

Enjektör, kanlı pamuk, eldiven gibi atıklar tıbbi atık mevzuatına göre evsel atıktan ayrı toplanır: tıbbi atıklar için etiketli kırmızı torbalar, kesici-delici malzemeler için delinmeye dayanıklı özel kutular kullanılır. Bu atıkların ayrılması ve lisanslı toplayıcıya teslimi kurumun sorumluluğundadır.

Temizlik personeli için kural basittir:

• Kırmızı torbayı ve kesici-delici kutusunu açmaz, içine bastırmaz, boşaltmaz.
• Evsel çöp kutusunda tıbbi atık görürse elle ayıklamaz, sorumluya bildirir.
• Eldiven giyer ve eldiveni çıkardıktan sonra ellerini yıkar.

Kayıt ve sorumluluk

Denetimde ya da bir şikâyette "temizlik yapılıyor" demek yetmez; ne zaman, kim tarafından yapıldığının görülebilmesi gerekir. Kapı arkasına asılan basit bir çizelge (saat, alan, paraf) hem personeli hem de yönetimi korur. Dışarıdan hizmet alıyorsanız hangi işlerin firmada, hangilerinin klinik personelinde olduğunu yazılı olarak ayırın; sterilizasyon ve tıbbi atık genellikle kurumda kalır.

Gün sonu kapanış kontrol listesi

Muayenehane kapandıktan sonra yapılan temizlik, ertesi sabahın ilk hastasının nasıl bir ortamla karşılaşacağını belirler. Aşağıdaki liste, küçük bir klinik için uyarlanabilecek bir başlangıçtır:

1. Çöp kutuları boşaltılır; evsel atık torbaları bağlanıp çıkarılır, tıbbi atık kutularına dokunulmaz.
2. Muayene ve tedavi odalarında masa, tezgâh, lamba kolları ve kapı kolları temizlenip dezenfekte edilir.
3. Lavabo, batarya, sabunluk ve kâğıt havluluk silinir; sarf malzemesi tamamlanır.
4. Bekleme alanında sandalye kolçakları, banko ve kayıt kalemleri silinir.
5. WC temizlenir: önce lavabo ve ayna, sonra temas noktaları, en son klozet ve zemin.
6. Zeminler temizden kirliye doğru, alanlara ayrılmış paspaslarla silinir.
7. Kullanılan bezler yıkamaya ayrılır, kovalar boşaltılıp ters çevrilerek kurutulur.
8. Çizelgeye saat ve paraf yazılır.

Haftada bir de dolap üstleri, kapı kasaları, kalorifer petekleri, havalandırma ızgaraları ve sandalye ayakları gibi günlük listede atlanan noktalar ele alınmalıdır. Bu yüzeyler doğrudan temas riski taşımasa da biriken toz, genel hijyen algısını ve hava kalitesini etkiler.

Personel güvenliği de planın parçası

Temizlik yapan kişinin korunması, hastanın korunması kadar önemlidir. Eldiven her alan için ayrı kullanılmalı, eldivenle telefona, kapı koluna ya da kişisel eşyaya dokunulmamalıdır. Kimyasal seyreltirken gözlük kullanmak, sıçrama riskini ortadan kaldırır. Kesici-delici bir malzeme yerde ya da çöp torbasında görülürse elle toplanmaz; maşa veya kürekle alınıp klinik sorumlusuna bildirilir.

Klinikte çalışan herkesin, temizlik personeli dahil, hangi ürünün nerede durduğunu ve bir sıçrama ya da kaza anında ne yapılacağını bilmesi gerekir. Bu bilgileri temizlik dolabının kapağına kısa bir not olarak asmak pratik bir çözümdür.

Klinik, muayenehane veya poliklinik için gün sonu temizlik planı ister misiniz? Okul, otel ve klinik temizliği sayfamıza bakabilir, Kuzey Temizlik ekibinden yerinde keşif isteyebilirsiniz. Dönemsel uygulama için dezenfeksiyon hizmetimiz de ayrıca planlanabilir.