Evde temizlikçi çalıştıranlar SGK bildirimi yapmak zorunda mı?

Kısa cevap: Evinizde temizlikçiyi doğrudan kendiniz çalıştırıyorsanız sigorta bildirimi yapmanız gerekir. Ayda 10 günden az çalışan bir kişi için bildirim ve iş kazası-meslek hastalığı primi e-Devlet üzerinden yapılır; ayda 10 gün ve daha fazla çalışan bir kişi ise tam sigortalı sayılır ve sizin işveren olarak tescil olmanız gerekir. Temizlik hizmetini bir firmadan alıyorsanız, çalışanın bildirimini yapma yükümlülüğü firmaya aittir.

Eve düzenli gelen temizlik görevlisinin çoğu zaman kaydı yoktur; bu durum bir kaza yaşanınca sorun olur. Aşağıda kuralları iki ayrı durum üzerinden anlatıyoruz.

Ayrımın kilit noktası: ayda 10 gün

Çalışılan gün sayısı her ay ayrı değerlendirilir. Örneğin haftada iki gün gelen bir görevli, ayın gün sayısına göre bazı aylarda 10 günün altında, bazı aylarda üstünde kalabilir. Böyle durumlarda hangi kapsamda bildirim yapılacağını SGK'dan teyit etmek gerekir.

Ayda 10 günden az çalışan için ne yapılır?

1. e-Devlet'e kendi şifrenizle girin ve SGK'nın ev hizmetlerinde 10 günden az çalışanlarla ilgili hizmetini bulun.
2. Çalışanın kimlik bilgilerini ve çalışmaya başladığı tarihi girerek işe giriş bildirimini yapın.
3. Her ay için çalıştığı gün sayısını ve ödediğiniz ücreti bildirin.
4. Tahakkuk eden primi süresi içinde ödeyin.
5. Çalışma sona erdiğinde çıkış bildirimini yapmayı unutmayın.

Bildirim ve ödeme süreleri ile prim hesabının ayrıntıları zaman zaman güncellenebildiği için işlemi yapmadan önce SGK'nın güncel açıklamasını okumanızı ya da Alo 170 hattından bilgi almanızı öneririz.

Ayda 10 gün ve daha fazla çalışan için ne yapılır?

Bu durumda çalışan, bir iş yerindeki işçi gibi tam sigortalı kabul edilir. Evde çalıştıran kişi:

• Ev hizmetleri için SGK'da işveren olarak tescil olur,
• Çalışanın işe giriş bildirgesini, kural olarak çalışmaya başlamadan önce verir,
• Aylık prim ve hizmet bildirgesini düzenli olarak verir ve primleri öder.

Bu süreç ilk bakışta karmaşık görünebilir. SGK il ve merkez müdürlükleri ile bir mali müşavir, adımları sizin durumunuza göre netleştirmenize yardımcı olabilir.

Kayıt dışılığın asıl riski: iş kazası

Bildirimi yapılmamış bir çalışanın evinizde iş kazası geçirmesi, ailenizi hem maddi hem hukuki olarak zor bir konuma sokabilir.

• Kazanın ardından çalışanın tedavi ve gelir kaybı nedeniyle SGK'ya başvurması halinde, bildirim yapılmamış olması sizin aleyhinize sonuçlar doğurabilir; kurumun yaptığı masrafların size rücu edilmesi gibi.
• Çalışan, uğradığı zarar için doğrudan sizden tazminat isteyebilir.
• Geriye dönük prim ve idari para cezası gündeme gelebilir.

Ev temizliğinde en çok görülen riskler cam silerken düşme, ıslak zeminde kayma ve kimyasal ürünlere maruz kalmadır. Örneğin çamaşır suyunun tuz ruhu gibi asitli ürünlerle ya da amonyaklı ürünlerle karıştırılması zehirli gaz açığa çıkarır. Bu konuyu çamaşır suyu ve tuz ruhu karışımı yazımızda ayrıca anlattık. Bildirimi yapılmış bir çalışan, böyle bir kazada güvence altındadır; siz de öyle.

Sık karşılaşılan yanlış inanışlar

• "Çalışanın kendi sigortası var, gerek yok." Kişinin başka bir yerden sağlık güvencesi bulunması ya da emekli olması, sizin bildirim yükümlülüğünüzü otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Emekli bir kişi çalıştırıyorsanız, uygulanacak kuralı SGK'dan ayrıca öğrenin.
• "Haftada bir gün geliyor, bu çalışma sayılmaz." Düzenli olarak ücret karşılığında gelen herkes için kural uygulanır; az gün çalışma yalnızca kapsamı değiştirir.
• "Akrabam, kimse sormaz." Akrabalık ilişkisi, ücretli bir çalışma varsa bildirimi kendiliğinden gereksiz kılmaz. Bu durumlar için özel kurallar olabileceğinden bilgi almak gerekir.
• "Kendisi istemiyor." Çalışanın bildirimi istememesi, işveren olarak sizin yükümlülüğünüzü ortadan kaldırmaz. Bir kaza yaşandığında bu anlaşmanın hiçbir koruyuculuğu kalmaz.

Bildirimin çalışana da işverene de getirisi

Bildirim çoğu zaman yalnızca bir maliyet olarak görülür; oysa iki taraf için de güvence demektir. Çalışan, olası bir iş kazasında tedavi ve gelir kaybı bakımından güvence altına girer. Ayda 10 gün ve üzeri çalışanlarda ise emeklilik ve sağlık hakları da işlemeye başlar. İşveren tarafında ise kazanın ardından doğacak masraf ve tazminat riskinin önemli bir bölümü önceden yönetilmiş olur. Ev içinde yıllarca sürecek bir iş ilişkisini kayıt altına almak, karşılıklı güvenin de açık bir göstergesidir.

Firmadan hizmet almanın farkı

Temizlik hizmetini kayıtlı bir firmadan aldığınızda, evinize gelen kişi o firmanın çalışanıdır. Sigorta bildirimi, prim ödemesi ve iş güvenliği eğitimi firmanın sorumluluğundadır. Sizin yapmanız gereken:

• Firmanın faturalı çalıştığından emin olmak,
• Gelen personelin firma kadrosunda sigortalı olup olmadığını sormak,
• Hizmeti yazılı olarak teyit etmek.

Fatura ve yazılı anlaşmanın neden önemli olduğunu temizlik hizmetinde fatura ve sözleşme yazımızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Kısa kontrol listesi

• ☐ Çalışan doğrudan bana mı, bir firmaya mı bağlı?
• ☐ Ayda kaç gün çalışıyor?
• ☐ Uygun bildirim e-Devlet ya da SGK üzerinden yapıldı mı?
• ☐ Aylık bildirim ve prim ödemesi takvime bağlandı mı?
• ☐ Çalışma sona erdiğinde çıkış bildirimi yapılacak mı?

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel durumunuz için SGK'dan ya da bir mali müşavirden destek almanız en doğrusudur.

Bildirim, prim ve iş güvenliği yükünü üstlenmeden düzenli ev temizliği almak isterseniz Kuzey Temizlik ile ev temizliği için sıklık ve kapsamı konuşabilirsiniz; evinize gelen personelimiz kadromuzda ve sigortalıdır.