Yorgan ve yün battaniye nasıl yıkanır? Evde mi, yıkamada mı?

Kısa cevap: Yorganın nasıl yıkanacağını içindeki dolgu belirler. Elyaf (polyester) yorgan, makinenin tamburuna sıkıştırılmadan sığıyorsa evde hassas programda yıkanabilir. Yün yorgan ve yün battaniye sıcak su ve sert hareketle keçeleşir; yalnızca yün programında ya da profesyonel yıkamada temizlenmelidir. Kaz tüyü yorganın asıl zor kısmı yıkama değil, topaklanmadan tamamen kurutmaktır.

Kayseri'de kış uzun geçer ve yorganlar aylarca kullanılır. Bahar geldiğinde kaldırılmadan önce yıkanması gerekir; ama yanlış yıkanan bir yorgan topaklanır, kokar ya da küçülüp kullanılamaz hâle gelir. İşe önce etiketi ve dolguyu tanımakla başlamak gerekir.

Önce etiketi ve dolguyu tanıyın

Etiket yoksa ya da silinmişse, yorganın kenarındaki dikişi biraz yoklayarak dolguyu anlayabilirsiniz: Elyaf pamuk şekerine benzer, yün kıvırcık ve hafif yağlı hissettirir, kaz tüyü ise kuş tüyü ve hafif tüy parçacıkları içerir. Emin değilseniz evde denememek daha güvenlidir.

Makine kapasitesi neden belirleyici?

Yorganın makinede iyi yıkanması için tamburun içinde serbestçe dönebilmesi gerekir. Sıkıştırarak yerleştirilmiş bir yorgan:

• Eşit ıslanmaz ve deterjanı tam durulanmaz.
• Makineye ağırlık yükler; yatak ve amortisörleri zorlar.
• Santrifüjde dengesizlik yapar ve dolgusu bir tarafa toplanır.

Pratik bir ölçü: Kuru yorganı tambura yerleştirdiğinizde üst kısmında elinizi rahatça gezdirebileceğiniz boşluk kalmalı. Kalmıyorsa o yorgan bu makinede yıkanmamalıdır. Çift kişilik ve kalın kış yorganları çoğu ev makinesi için büyüktür.

Evde yıkamak için adımlar

1. Yorganı dışarıda silkeleyin, varsa tüy kaçağı ve sökük dikişleri kontrol edin. Sökük dikiş yıkamada büyür.
2. Etiketteki sıcaklığı aşmayın; genellikle ılık su yeterlidir.
3. Normal miktarın altında, sıvı deterjan kullanın. Fazla deterjan dolgudan durulanamaz ve koku yapar.
4. Kaz tüyü için tüy yorganlarına uygun, yün için yün deterjanı tercih edin. Yumuşatıcı kullanmayın.
5. Mümkünse ekstra durulama ekleyin.
6. Santrifüjü orta devirde tutun; yünde düşük devir seçin.

Kurutma: asıl iş burada

Yorgan dışarıdan kuru görünse de dolgunun içi nemli kalabilir. Nemli kalan dolgu birkaç gün içinde ağır bir koku yapar. Bu yüzden:

• Elyaf ve kaz tüyü yorganlar, etiket izin veriyorsa kurutma makinesinde düşük ısıda kurutulabilir. Makineye birkaç tenis topu ya da kurutma topu eklemek dolgunun topaklanmasını azaltır.
• Açıkta kurutulacaksa yorgan iki askı arasına geniş serilir, birkaç saatte bir çevrilir ve dolgu elle dağıtılır.
• Yün yorgan ve battaniye düz bir yüzeyde, gölgede, şekli verilerek kurutulur; asılırsa uzar.
• Kalorifer üstünde kurutmayın; tek tarafı sertleşir, iç kısım kurumaz.

Yorgan tamamen kurumadan dolaba ya da vakum torbasına kaldırılmamalıdır. Kapalı dolapta nem kalırsa kokunun nasıl yayıldığını dolap içi rutubet kokusu yazımızda anlattık.

Hangi durumda profesyonel yıkama?

• Yorgan makinenize rahatça sığmıyorsa.
• Yün yorgan ya da kaliteli yün battaniye söz konusuysa.
• Etiket yoksa ve dolgudan emin değilseniz.
• Kusma, idrar gibi dolguya geçmiş lekeler ya da kalıcı koku varsa.
• Evde uzun süre kurutacak yer ve zamanınız yoksa.

Yorganların yanı sıra nevresim ve yastık değişim sıklığını merak ediyorsanız nevresim ve yastık ne sıklıkla yazımıza bakabilirsiniz.

Yün battaniyeyi elde yıkamak

Küçük ya da orta boy yün battaniyeler, etiketi izin veriyorsa küvette elde yıkanabilir. Keçeleşmeyi önlemenin anahtarı ısı farkından ve sürtünmeden kaçınmaktır:

1. Küveti ılık suyla doldurun; yıkama ve durulama suyunun sıcaklığı aynı olmalı. Sıcaktan soğuğa ani geçiş yünü çektirir.
2. Az miktarda yün deterjanını suda iyice eritin, sonra battaniyeyi ekleyin.
3. Ovalamadan, yalnızca bastırıp bırakarak yıkayın; kısa süre bekletin.
4. Suyu boşaltıp aynı sıcaklıkta temiz suyla birkaç kez durulayın.
5. Sıkmayın ve burmayın. Battaniyeyi küvetin kenarında bastırarak suyunu alın, ardından büyük bir havluya sarıp yuvarlayarak fazla nemi çekin.
6. Düz bir yüzeye serip elle şekil vererek gölgede kurutun, ara ara çevirin.

Kaldırmadan önce: saklama

Bahar geldiğinde yıkanan yorgan ve battaniyelerin nasıl saklandığı, bir sonraki kış ne durumda çıkacaklarını belirler. Tamamen kuruduğundan emin olduktan sonra:

• Nefes alabilen pamuklu torbalar tercih edin. Naylon torbada kalan az miktar nem bile koku yapabilir.
• Kaz tüyü yorganı uzun süre vakumlu torbada sıkıştırmak, dolgunun kabarma özelliğini zamanla azaltabilir.
• Yün ürünleri güveye karşı korumak için temiz kaldırın; kirli ve terli yün güveyi daha çok çeker. Dolaba lavanta ya da sedir parçaları koymak bazı aileler tarafından tercih edilir.
• Dolabın zemine değmeyen, kuru bir rafına yerleştirin ve birkaç ayda bir havalandırın.

Kışa girerken dolaptan çıkan yorganı hemen yatağa sermek yerine, kuru ve güneşli bir günde birkaç saat açık havada havalandırmak, kapalı kalmaktan kaynaklanan hafif kokuyu giderir ve dolguyu kabartır. Kaz tüyü yorganlarda bu sırada dolguyu elle silkeleyip eşit dağıtmak da faydalıdır. Evde toz akarı ve alerji kaygısı varsa yatak tekstillerinin bakımı daha da önem kazanır; bu konuda toz akarı ve alerji yazımıza göz atabilirsiniz.

Yorgan, battaniye ya da yatağınızı evde riske atmadan temizletmek isterseniz Kuzey Temizlik ile görüşebilirsiniz; dolgusuna uygun yöntemi birlikte belirleriz. Ayrıntılar koltuk, halı ve yatak yıkama sayfamızda.