Bu yazıda
Kısa cevap: Bulaşık süngeri; koku yapmaya, renk değiştirmeye ya da dağılmaya başladığı anda atılmalıdır. Bu belirtiler olmasa bile düzenli kullanımda bir iki haftada bir yenisiyle değiştirmek iyi bir alışkanlıktır. Mikrodalgada ısıtmak ya da kaynatmak süngeri tamamen temizlemez, ömrünü uzatmanın güvenli bir yolu da değildir. Mutfak bezleri ise her gün kurutulmalı, sık sık sıcak yıkanmalı ve yıprandığında değiştirilmelidir.
Bulaşık süngeri çoğu evde lavabo kenarında sürekli ıslak bekler ve her kullanımda yemek artığı ve yağ emer. Bu yazıda süngerin neden hızlı kirlendiğini, yaygın yöntemlerin ne kadar işe yaradığını ve bez ve süngerler için uygulanabilir bir düzeni anlatıyoruz.
Sünger neden mikrop için ideal bir ortam?
Mikropların çoğalması için genellikle üç şey gerekir: nem, besin ve sıcaklık. Bulaşık süngeri üçünü de sağlar.
- Nem: Süngerin içi neredeyse hiç tam kurumaz.
- Besin: Gözeneklerinde yemek artıkları, yağ ve şeker kalır.
- Sıcaklık: Mutfak ılıktır, sıcak suyla kullanılan sünger de öyle.
- Geniş yüzey: Süngerin iç yapısı, dışarıdan göründüğünden çok daha geniş bir yüzey alanına sahiptir; mikroplar bu gözeneklerde tutunur.
Sorun sadece süngerin kendisi değildir. Kirli bir süngerle silinen tezgâh, tabak ya da kesme tahtası, temizlendiğini sandığınız anda mikropları üzerine almış olur.
Ne zaman atılmalı? Belirtiler ve süre
Aşağıdakilerden biri varsa süngeri beklemeden atın:
- Durulasanız bile geçmeyen ekşi ya da küf kokusu
- Rengin koyulaşması, lekeli veya kaygan bir görünüm
- Kenarlarının dağılması, parça kopması
- Çiğ et, tavuk ya da yumurta suyunu silmek için kullanılmış olması
Belirti olmasa bile, her gün bulaşık yıkanan bir mutfakta süngeri bir iki haftada bir değiştirmek akılda tutulması kolay bir kuraldır. Değiştirdiğiniz tarihi hatırlamak için ayın belirli günlerini seçebilirsiniz.
Eskiyen süngeri hemen çöpe atmak zorunda da değilsiniz. Bulaşıkta artık kullanmayacağınız bir süngeri, ayakkabı tabanı, çöp kovası ya da balkon gibi gıdayla teması olmayan kaba işler için ikinci bir hayata ayırabilirsiniz. Önemli olan, bir kez bu işlere geçen süngerin bir daha mutfak tezgâhına ve tabaklara dönmemesidir. Karışıklığı önlemek için ucunu makasla kesip işaretlemek pratik bir yöntemdir.
Mikrodalga, kaynatma ve bulaşık makinesi: mitler ve gerçekler
Süngeri "temizleyip" uzun süre kullanmak için birçok yöntem önerilir. Hiçbiri süngeri yeni hâline getirmez.
| Yöntem | Gerçek |
|---|---|
| Mikrodalgada ısıtmak | Isı eşit dağılmaz; bazı mikroplar azalırken dayanıklı olanlar kalabilir. Kuru sünger yanabilir, metal tel içeren ovma süngeri kıvılcım çıkarır. Önerilmez. |
| Kaynatmak | Bir miktar fayda sağlayabilir ama gözeneklerdeki yağ ve artığı temizlemez; sünger kısa sürede eski hâline döner. |
| Bulaşık makinesinde yıkamak | Yüzeydeki kiri bir ölçüde alır; süngerin ömrünü uzatmanın kesin bir yolu değildir. |
| Çamaşır suyunda bekletmek | Seyreltik çözelti kısa süreli dezenfeksiyon sağlayabilir; ancak iyi durulanmazsa tabaklara kalıntı bırakır ve asla başka ürünle karıştırılmamalıdır. |
Bu yöntemler en fazla süngerin iki değişim arasındaki dönemini daha temiz geçirmesine yardım eder. Değişimin yerini tutmaz. Üstelik ısıtılan ya da kimyasala yatırılan sünger daha çabuk yıpranır; gözenekleri açılır, parçalanmaya başlar ve kir tutma eğilimi artar. Yani uğraşarak uzatılan ömür, çoğu zaman daha kötü bir süngerle geçen birkaç gün demektir.
Süngeri iki değişim arasında daha temiz tutmak
- Her kullanımdan sonra süngeri bol suyla durulayın, içindeki yemek artıklarını sıkarak çıkarın.
- İyice sıkın ve hava alan bir yerde, dik ya da delikli bir tutacakta bekletin. Lavabo dibinde ya da su biriken bir kapta bırakmayın.
- Tezgâh silmek, tabak yıkamak ve yere dökülen bir şeyi almak için aynı süngeri kullanmayın.
- Çiğ et, tavuk ve balık suyunu sünger yerine kâğıt havluyla alın; ardından yüzeyi temizleyin.
Mutfak bezleri: her gün kurutun, sık yıkayın
Pamuklu kurulama bezleri ve tezgâh bezleri de süngerle benzer sorunu taşır; ıslak bırakılan bez saatler içinde kokmaya başlar.
- Ayırın: El kurulama, tabak kurulama ve tezgâh silme için farklı bezler kullanın. Farklı renkler seçmek karışıklığı önler.
- Kurutun: Kullandığınız bezi top hâlinde bırakmayın; açık şekilde asın.
- Sık değiştirin: Tezgâh bezi her gün, kurulama bezleri birkaç günde bir temiz olanla değiştirilmelidir.
- Sıcak yıkayın: Pamuklu mutfak bezlerini etiketin izin verdiği en yüksek sıcaklıkta, diğer çamaşırlardan ayrı yıkayın ve tamamen kurutun.
- Mikrofiber: Yumuşatıcı kullanmadan yıkanmalıdır; yumuşatıcı liflerin kir tutma özelliğini azaltır. Ayrıntılar için mikrofiber bez doğru kullanımı yazısına bakabilirsiniz.
Süngere alternatifler
Bulaşık süngeri tek seçenek değildir. Kullanım alışkanlığınıza göre şu araçlar da düşünülebilir:
- Bulaşık fırçası: Sapı sayesinde el suya daha az girer, kılları süngere göre daha çabuk kurur. Yine de kılları dağıldığında ya da kokmaya başladığında değiştirilmelidir.
- Silikon fırça veya sünger: Daha az su tutar ve daha hızlı kurur; ancak yapışkan yağı süngere göre daha zor alabilir.
- Yıkanabilir bulaşık bezi: Birkaç bezle dönüşümlü kullanılıp sıcak yıkanabilir. Her gün temiz bez çıkarmak kolaylaşır.
- Ovma teli: Yalnızca yanık tencere gibi zorlu işler içindir; teflon, emaye ve cam yüzeyleri çizer.
Hangisini seçerseniz seçin kural aynıdır: ıslak bırakmayın, farklı işler için farklı araç kullanın ve kokmaya başladığında beklemeden yenileyin.
Mutfak hijyeninin diğer zayıf halkaları
Sünger ve bez, mutfakta mikropların taşındığı tek araç değildir. Bıçak çizikleriyle dolu kesme tahtaları ve buzdolabının alt rafı da benzer dikkat ister. Bu konuları kesme tahtası hijyeni ve buzdolabı temizliği ve kötü koku yazılarımızda ele aldık.
Mutfağınızı dolap içlerinden tezgâh arkasına kadar baştan bir kez sıfırlamak isterseniz Kuzey Temizlik ekibiyle detaylı mutfak temizliği için görüşebilir, ardından bu küçük alışkanlıklarla düzeni kendiniz sürdürebilirsiniz.
Kuzey Temizlik ekibinin sahadaki deneyimiyle hazırlandı. Genel bilgilendirme amaçlıdır; mekânınıza özel durum için ücretsiz keşifte birlikte bakalım.
