Kışın duvar köşesinde küf: yoğuşma mı, yalıtım eksikliği mi?

Kısa cevap: Kışın duvar köşelerinde çıkan küfün çoğu yoğuşmadan kaynaklanır. Evin içindeki nemli hava, dışarıya bakan ve soğuk kalan köşelere değince suya dönüşür, o nokta sürekli ıslak kalır ve küf başlar. Yüzey temizlenebilir; ama içerideki nem azaltılmazsa ya da köşedeki ısı kaybı (ısı köprüsü) yalıtımla giderilmezse küf her kış aynı yerde geri gelir.

Kalorifer yanmaya başlayınca yatak odasının dış köşesinde, gardırop arkasında ya da pencere altında küf görülebilir. Önce nedeni ayırın: nem fazlalığı mı, soğuk duvar mı, ikisi birden mi?

Yoğuşma nasıl olur?

Hava ne kadar sıcaksa o kadar çok nem taşıyabilir. İçerideki ılık hava soğuk bir yüzeye değdiğinde soğur ve taşıyabildiği nemi yüzeye bırakır. Kışın soğuk bir şişenin dışının terlemesi de aynı olaydır. Duvarda bu nem gözle görülmeyecek kadar ince olabilir, ama sıvanın ve boyanın sürekli nemli kalması küf için yeterlidir.

Isı köprüsü nedir?

Binanın bazı noktaları diğerlerinden daha hızlı ısı kaybeder. Bunlara ısı köprüsü denir. En sık görülen yerler:

• İki dış duvarın birleştiği köşeler,
• Kolon ve kirişlerin olduğu bölgeler (beton, tuğlaya göre ısıyı daha kolay iletir),
• Pencere ve balkon kapısı kenarları, lento üstleri,
• Balkon döşemesinin içeri uzandığı tavan-duvar birleşimleri.

Isı köprüsü olan bir köşe, odanın geri kalanından birkaç derece soğuk kalabilir. Yoğuşma ilk orada başlar.

Nem nereden geliyor?

Bir evde günlük yaşam ciddi miktarda su buharı üretir. Kışın pencereler kapalı olduğu için bu nem içeride kalır.

Özellikle kalorifer peteğinin üstünde ya da odada askıda çamaşır kurutmak, kış küfünün en yaygın nedenlerinden biridir. Islak bir makine dolusu çamaşırın tüm suyu sonunda odanın havasına karışır.

Yoğuşma mı, başka bir sorun mu? Ayırt etmek için

• Yoğuşma: Kışın başlar, yazın kurur ve kaybolur. Köşelerde, dolap arkalarında, pencere kenarlarında noktasal küf olarak görülür.
• Dışarıdan su girişi: Yağmurdan sonra artar, mevsime bağlı değildir. Duvarda kahverengi halkalar, kabaran sıva görülür. Çatı, oluk ya da cephe çatlağı kontrol edilmelidir.
• Tesisat sızıntısı: Islaklık sürekli ve bir hat boyuncadır; komşu daireden ya da duvar içi borudan gelebilir.
• Zeminden yükselen nem: Zemin ve bodrum katlarda duvarın alt kısmında, süpürgelik hizasında görülür.

Son üç durumda temizlik tek başına hiçbir şey çözmez; kaynağın onarılması gerekir.

Köşedeki küfü temizlemek

1. Odayı havalandırın, eldiven, maske ve gözlük takın.
2. Önündeki mobilyayı duvardan uzaklaştırın; arkasına da bakın.
3. Küfü kuru fırçalamayın; uygun bir küf gidericiyi beze sıkıp yüzeye sürün.
4. Etiketteki süre kadar bekletip nemli bezle silin, ardından yüzeyi iyice kurutun.
5. Duvar kâğıdı ya da kabaran sıva varsa temizlik yetmez; bu bölgelerin onarılması gerekir.

Klorlu ürünleri asitli ya da amonyaklı ürünlerle birlikte kullanmayın. Küfün sağlıkla ilişkisini ev küfü sağlığa zararlı mı yazısında bulabilirsiniz.

Nemi ölçmek: basit bir higrometre

Evdeki nemin fazla olup olmadığını tahminle değil, ölçerek anlamak tartışmayı bitirir. Elektronik bir nem ölçer (higrometre) küçük ve kolay bulunan bir cihazdır. Küf görülen odaya koyup birkaç gün boyunca sabah, öğle ve akşam değerlerine bakın.

• Sabah uyanınca yüksek, havalandırmadan sonra belirgin düşük ölçülüyorsa nem büyük ölçüde günlük yaşamdan geliyordur ve havalandırma işe yarıyordur.
• Havalandırmaya rağmen gün boyu yüksek kalıyorsa ya sürekli bir nem kaynağı (çamaşır, sızıntı) vardır ya da oda yeterince ısıtılmıyordur.
• Değerler normal görünüyor ama köşe yine ıslanıyorsa, sorun büyük olasılıkla o köşenin çok soğuk kalmasıdır; yani ısı köprüsü.

Köşenin gerçekten soğuk olup olmadığını elinizin tersiyle duvarın ortasına ve köşesine dokunarak bile fark edebilirsiniz. Belirgin bir sıcaklık farkı hissediliyorsa yalıtım konusunu ciddi olarak düşünmek gerekir.

Nem alma cihazı çözüm mü?

Nem alma cihazı, havadaki suyu bir hazneye toplayarak içerideki nemi düşürür. Çamaşırın içeride kurutulmak zorunda olduğu evlerde ya da bodrum katlarda yardımcı olabilir. Ancak bazı sınırları vardır:

• Isı köprüsünü ortadan kaldırmaz; köşe yine soğuk kalır.
• Kapı ve pencereleri kapalı, tek bir odada en etkilidir.
• Haznesi düzenli boşaltılmalı, filtresi temizlenmelidir; aksi hâlde kendisi koku kaynağı olur.

Yani nem alma cihazı havalandırma alışkanlıklarının yerine değil, yanına konulacak bir araçtır.

Kalıcı çözüm: alışkanlık mı, yalıtım mı?

Nem kaynakları azaltıldıktan sonra küf belirgin şekilde geriliyorsa sorun büyük ölçüde yaşam alışkanlıklarıdır. Şu düzen çoğu evde fark yaratır:

• Günde birkaç kez, pencereleri birkaç dakika tamamen açarak kısa ve yoğun havalandırma yapın. Sürekli aralık duran pencere duvarı daha da soğutur.
• Gardırop ve kitaplıkları dış duvara tam yapıştırmayın; arkada birkaç parmak hava boşluğu bırakın.
• Odaları çok farklı sıcaklıklarda tutmayın; hiç ısıtılmayan oda en çok küf alan odadır.

Bütün bunlara rağmen aynı köşe her kış ıslanıyorsa, sorun ısı köprüsüdür ve kalıcı çözüm dış cephe yalıtımı (mantolama) ya da o noktanın yalıtılmasıdır. Mantolama apartmanlarda kat malikleri kararıyla yapıldığı için yönetime iletilmelidir. Kiralık bir evde yaşıyorsanız sorumluluğun kimde olduğunu kiralık evde küf sorumluluğu yazısında anlattık.

Kış başlamadan evin genel hazırlığı için Kayseri'de kış öncesi ev hazırlığı listesine de göz atabilirsiniz. Mobilya arkaları ve köşeler dâhil kapsamlı bir temizlik isterseniz Kuzey Temizlik, ev temizliği hizmeti için evinizi görüp plan çıkarabilir.