Ev küfü sağlığa zararlı mı? Hangi durumda uzman gerekir?

Kısa cevap: Ev küfü herkesi aynı şekilde etkilemez; ancak havaya yaydığı sporlar ve parçacıklar, özellikle alerjisi, astımı olanlar, bebekler, yaşlılar ve bağışıklığı zayıf kişilerde solunum ve göz şikâyetleriyle ilişkilendirilir. Küçük, yüzeysel küf koruyucu ekipmanla evde temizlenebilir. Küf geniş bir alana yayılmışsa, su baskını sonrası oluşmuşsa ya da evde risk grubundan biri yaşıyorsa profesyonel destek alınmalı; sağlık şikâyeti varsa doktora danışılmalıdır.

Bu yazı bir sağlık rehberi değildir; tanı ve tedavi yalnızca hekimin işidir. Amacımız, küfle karşılaşan bir evde hangi durumların kendi başınıza halledilebileceğini, hangilerinin daha fazla dikkat istediğini sade bir dille ayırmaktır.

Küf havaya ne yayar?

Küf, nemli yüzeylerde çoğalan mantarlardır. Çoğaldıkça gözle görülmeyen sporlar ve küçük parçacıklar havaya karışır. Ayrıca küflü ortamlarda hissedilen o tanıdık toprak-rutubet kokusu, küfün ürettiği uçucu bileşiklerden gelir. Kapalı, az havalandırılan bir odada bunların havadaki yoğunluğu artar.

Hangi şikâyetlerle ilişkilendirilir?

Küflü ortamlarda bulunan kişilerin bir kısmı şu tür yakınmalar bildirir:

• Burun tıkanıklığı, hapşırma, burun akıntısı,
• Öksürük, boğazda tahriş,
• Gözlerde kaşıntı ve sulanma,
• Ciltte kaşıntı,
• Astımı olanlarda belirtilerin artması.

Bu şikâyetlerin pek çok başka nedeni de olabilir. Küflü bir odadan uzaklaşınca rahatlama hissediliyorsa bu bir ipucudur, ama kesin değerlendirme için doktora danışmak gerekir.

Kimler daha dikkatli olmalı?

Bu kişilerin küf temizliğini bizzat yapmaması, temizlik sırasında ve sonrasında bir süre o odadan uzak durması önerilir. Alerjik bireylerin yaşadığı evlerde genel düzen için alerji ve astım olan evde temizlik yazısına bakabilirsiniz.

Evde güvenle temizlenebilecek küf

Banyo derzindeki noktalar, pencere kenarındaki küçük bir leke ya da dolap köşesindeki birkaç avuç içi büyüklüğündeki küf, genellikle ev ortamında temizlenebilir. Uyulması gereken kurallar:

1. Eldiven, iyi oturan bir maske ve koruyucu gözlük kullanın.
2. Pencereyi açın; kapıyı kapatıp diğer odalara yayılmayı azaltın.
3. Küfü kuru fırça ya da elektrik süpürgesiyle almayın; sporlar havaya dağılır.
4. Ürünü beze uygulayıp yüzeyi silin; kullanılan bezleri kapalı bir poşette atın.
5. Klorlu bir ürünü asla asitli ya da amonyaklı bir ürünle karıştırmayın.
6. Yüzeyi tamamen kurutun ve nemin kaynağını bulun.

Tavandaki ve duvar köşesindeki küf için ayrıntılı adımları banyo tavanındaki siyah küf ve kışın duvar köşesinde küf yazılarında bulabilirsiniz.

Uzman ne zaman gerekir?

Aşağıdaki durumlardan biri varsa kendi başınıza uğraşmak yerine profesyonel destek almak daha doğru olur:

• Küf bir odanın duvarının büyük kısmını ya da birden çok odayı kaplıyorsa,
• Su baskını, tesisat patlaması ya da çatı akıntısından sonra ortaya çıktıysa,
• Duvar kâğıdının, alçıpanın ya da parkenin altına işlemişse,
• Görünür küf yok ama kalıcı bir rutubet kokusu sürüyorsa,
• Havalandırma kanallarında ya da klimada küf şüphesi varsa,
• Evde risk grubundan biri yaşıyorsa.

Bu durumlarda iki ayrı uzmanlık gerekebilir: nemin kaynağını bulup onaracak bir usta ve küflü yüzeyleri, malzemeyi ve havayı uygun yöntemle temizleyecek bir ekip. Yalnızca temizlemek, kaynak onarılmadıkça kısa vadeli çözümdür.

Kaynağı çözmeden temizlik yetmez

Sağlık açısından asıl mesele, küfün bir kez silinmesi değil, tekrar tekrar oluşmamasıdır. Her kış aynı odada küf çıkıyorsa, o odada yaşayanlar her kış aynı ortamla karşılaşır. Bu yüzden temizlikle birlikte şu sorular cevaplanmalıdır: Nem nereden geliyor? Oda yeterince havalanıyor ve ısınıyor mu? Bir sızıntı var mı? Bu soruların cevabı, temizliğin kalıcı olup olmayacağını belirler.

Küçük çocukların oyun alanı ya da yatağı küflü bir duvarın yanındaysa, küf temizlenene ve kaynak çözülene kadar yeri değiştirmek basit ama etkili bir önlemdir.

Gizli küfün izini sürmek

Küf her zaman duvarda siyah bir leke olarak kendini göstermez. Bazı evlerde koku vardır ama görünür küf yoktur. Bu durumda şu noktalara bakmak işe yarar:

1. Mobilya arkaları: Dış duvara dayalı gardırop, kitaplık ve yatak başlıklarının arkası.
2. Dolap içleri: Özellikle dış duvara bakan gömme dolapların arka panelleri ve köşeleri. Bu konuyu dolap içi rutubet kokusu yazısında ayrıca ele aldık.
3. Pencere çevresi: Doğrama kanalları, perde arkası, denizlik altı.
4. Islak hacimler: Lavabo dolabının içi, çamaşır makinesi arkası, küvet paneli.
5. Klima ve havalandırma: Klimanın iç ünitesi çalışırken rutubetli koku yayıyorsa filtresine ve iç aksamına bakmak gerekir.

Gizli küf bulunduğunda kaynağı mutlaka araştırılmalıdır; çoğu zaman arkasında bir sızıntı ya da sürekli yoğuşma vardır.

Temizlikten sonra ev havası

Küf temizliğinden hemen sonra ortamın havası, temizlik öncesinden daha fazla parçacık içerebilir; çünkü çalışma sırasında bir miktar spor yerinden oynar. Bu yüzden:

• Temizlik bittikten sonra odayı bir süre havalandırın ve risk grubundaki kişileri hemen içeri almayın.
• Odadaki yatak örtüsü, perde gibi tekstilleri yıkayın.
• Zemini nemli bezle silin; tozu süpürgeyle kaldırmak yerine bağlayarak alın.
• Elektrik süpürgesi kullanacaksanız filtresi iyi tutan bir model tercih edin; bunun ne anlama geldiğini süpürge filtresi ve HEPA yazısında anlattık.

Sağlık şikâyeti varsa

Evde küf olduğu dönemde süregelen öksürük, nefes darlığı ya da astım belirtilerinde artış yaşıyorsanız bir hekime başvurun ve evdeki küften söz edin. İnternetteki bilgilere dayanarak kendi kendinize tanı koymayın; küfle ilgili abartılı ya da korkutucu iddialara da itibar etmeyin.

Su baskını sonrası ya da geniş alanlı küf durumlarında Kuzey Temizlik, yangın ve su baskını sonrası temizlik ile dezenfeksiyon hizmetleri kapsamında yerinde inceleme yapıp kapsamı birlikte belirleyebilir.