İnşaat demirinden kalan pas lekesi zeminden nasıl çıkarılır?

Kısa cevap: Pas lekesi, zemine uygun bir pas sökücüyle kimyasal olarak çözülerek çıkarılır; ovmak tek başına yeterli olmaz. Sırlı seramikte uygun ürünle genellikle sorunsuz çıkar. Beton, çimento esaslı derz, mermer ve traverten gibi yüzeylerde ise asitli sökücüler yüzeyi aşındırabilir ya da açık renkli iz bırakabilir; bu yüzden önce küçük bir alanda deneme yapılmalıdır.

Pas lekesi neden oluşur ve neden zor çıkar?

İnşaat sırasında zemine bırakılan demir çubuklar, kalıp parçaları, iskele ayakları, metal boya kutuları ve nemli kalan çivi kutuları, zamanla zemine turuncu-kahverengi izler bırakır. Islak harç ve beton bu izi daha da derine taşır.

Pas, demir oksittir ve suda çözünmez. Bu nedenle deterjan ve su yüzeydeki kiri alsa da pas izini olduğu gibi bırakır. Gözenekli yüzeylerde pas, malzemenin içine işlediği için yalnız yüzeyi silmek iz bırakır.

Zemine göre yöntem

Pas sökücü seçerken

Piyasadaki pas sökücülerin çoğu asit esaslıdır; bir kısmı ise daha nazik formüllüdür. Seçim yaparken:

• Etikette ürünün hangi yüzeyler için uygun olduğu ve hangileri için uygun olmadığı açıkça yazmalıdır.
• "Doğal taşta kullanmayın" uyarısı olan ürün mermer, traverten ve kireçtaşında kullanılmaz.
• Kullanılan ürünün güvenlik bilgi formu ve etiketindeki koruyucu donanım önerilerine uyulur.
• Pas sökücü, çamaşır suyuyla ya da başka bir temizlik ürünüyle kesinlikle karıştırılmaz. Asitli ürünle çamaşır suyunun karışması zehirli gaz açığa çıkarır.

Adım adım uygulama

1. Yüzeyi temizleyin: Leke çevresindeki toz ve harç kırıntıları alınır; aksi halde ürün kire harcanır.
2. Deneme yapın: Görünmeyen bir köşede, aynı zeminde ürün kısa süre denenir; renk ve parlaklık değişimi kontrol edilir.
3. Yalnız lekeye uygulayın: Ürün fırça ya da bezle sadece pas izine sürülür, çevreye yayılmaz.
4. Kısa bekletin: Üreticinin önerdiği süreyi aşmayın. Uzun bekletmek lekeyi daha hızlı çıkarmaz, yüzeye zarar verme riskini artırır.
5. Fırçalayın ve bol suyla durulayın: Ürün kalıntısı zeminde bırakılmaz.
6. Gerekirse tekrar edin: Derin lekelerde ikinci uygulama, ilkinden daha güvenli sonuç verir.

Derzde iz bırakma riski

Seramik zeminde lekenin kendisi kolay çıksa da asıl risk derz dolgusundadır. Çimento esaslı derz, asitli ürünle temas edince aşınabilir, rengi açılabilir ya da çevresinden farklı görünmeye başlayabilir. Bu da pas lekesinin yerine şerit şeklinde açık renkli bir derz izi bırakır.

• Leke derzin yanındaysa ürün derze değmeyecek şekilde dikkatle sürülür.
• Pas doğrudan derzin içindeyse, derze uygun ve daha nazik bir ürün seçilir ya da önce küçük bir bölümde denenir.
• Derz çok etkilendiyse, o bölümün yeniden derzlenmesi gerekebilir.

Yapılmaması gerekenler

• Çelik yün ya da tel fırça ile ovmak: Seramikte çizik, ayrıca metal parçacıklar yüzünden yeni pas izi bırakabilir.
• Kireç sökücü ya da tuz ruhunu gelişigüzel dökmek: Doğal taşı ve derzi aşındırır.
• Çamaşır suyu kullanmak: Pası çıkarmaz, bazı durumlarda lekeyi koyulaştırabilir.
• Farklı ürünleri art arda, durulamadan uygulamak.

Pas sökücüyle çalışırken güvenlik

Pas sökücülerin önemli bir kısmı güçlü asit içerir ve ciltte tahriş, gözde ciddi hasar yapabilir. Uygulama sırasında:

• Kimyasala dayanıklı eldiven ve koruyucu gözlük kullanılır.
• Kapalı alanlarda pencere açılır; banyo ve küçük depolarda havalandırma sağlanır.
• Ürün sprey şeklindeyse rüzgâra ya da yüze doğru sıkılmaz.
• Çocuklar ve evcil hayvanlar, ürün tamamen durulanana kadar o alandan uzak tutulur.
• Durulama suyu bitki toprağına ya da bahçeye akıtılmaz.

Kimyasallarla ilgili genel kurallar inşaat sonrası temizlikte iş güvenliği yazısında daha ayrıntılı ele alınıyor.

Ne zaman profesyonel destek gerekir?

Birkaç küçük pas izi, doğru ürün ve sabırla evde temizlenebilir. Ancak bazı durumlarda kendi başına denemek, lekeyi gidermek yerine yeni bir hasar ekleyebilir:

• Leke mermer, traverten ya da cilalı doğal taş üzerindeyse.
• Geniş bir beton ya da otopark zemininde çok sayıda iz varsa.
• Leke derz hattının içine işlemişse.
• Daha önce farklı ürünler denenmiş ve yüzeyde renk farkı oluşmuşsa.

Bu durumlarda yüzey tipini doğru belirlemek ve farklı yöntemleri küçük alanlarda karşılaştırmak, işin en önemli kısmıdır.

Önlemek için

Pas izi bir kez çıkarıldıktan sonra aynı yerde yeniden oluşabilir; özellikle balkon ve teraslarda, yağmur suyuyla ıslanan metal korkuluk dibi ya da saksı altı bu açıdan risklidir. Metal ayaklı mobilyaların altına plastik keçe ya da altlık koymak, balkonda metal kova ve aletleri doğrudan zeminde bırakmamak, lekenin tekrar etmesini önler.

Pas lekesi, inşaat sırasında demir ve metal malzemenin doğrudan zemin üzerinde bekletilmesiyle oluşur. Bitmiş zeminlerin üzerine konan her metal parçanın altına karton ya da naylon serilmesi, sonradan yapılacak temizliği büyük ölçüde azaltır. Kaplamaları koruma konusunda inşaat sonrası temizlikte sık yapılan hatalar yazısında da öneriler bulabilirsiniz.

Lekeli zemininizin türünü yerinde görmek, doğru ürünü seçmenin en güvenli yoludur. Kuzey Temizlik ekibi, inşaat sonrası temizlik kapsamında zemin türüne göre deneme yaparak ilerler.