Yangın merdiveni ve kaçış yollarına eşya bırakmak yasak mı?

Kısa cevap: Evet, yasaktır. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, kaçış yollarının (koridorlar, sahanlıklar, merdivenler ve yangın merdiveni) her zaman açık ve kullanılabilir olmasını ister; bu alanlarda eşya depolanması, kapıların kilitlenmesi ya da genişliğin daraltılması kabul edilmez. Yönetici bu durumu fark ettiğinde ilgili daireyi yazılı uyarmalı ve süreci kayda geçirmelidir.

Kaçış yolu neden bu kadar önemli?

Yangında en büyük tehlike çoğu zaman alevden çok dumandır. Duman merdiven boşluğuna dolduğunda görüş birkaç saniyede düşer; insanlar el yordamıyla, aceleyle ve kalabalık hâlde iner. Bu anda sahanlıkta duran bir ayakkabılık, bisiklet ya da bebek arabası, normal günde önemsiz görünen bir engel olmaktan çıkar ve düşmeye, sıkışmaya yol açar.

İkinci risk, eşyanın kendisinin yanıcı olmasıdır. Karton kutular, eski halılar, plastik sandalyeler ve gazete yığınları merdiven boşluğunu bir bacaya çevirir. Kaçış yolunun amacı tam tersidir: insanları yanmayan, dumandan korunmuş bir hatla dışarı çıkarmak.

Yönetmelik neyi söylüyor?

Yönetmeliğin kaçış yollarına ilişkin hükümleri genel hatlarıyla şunları öngörür:

• Kaçış yolları ve merdivenler, kullanım süresi boyunca engelsiz tutulur; bu alanlar depolama amacıyla kullanılamaz.
• Kaçış yolu üzerindeki kapılar kilitli tutulamaz, önleri kapatılamaz; yangın kapıları kendiliğinden kapanma özelliğini korur.
• Yönlendirme işaretleri ve acil aydınlatma görünür ve çalışır durumda olmalıdır.
• Binanın yangın güvenliğiyle ilgili önlemlerinin sürdürülmesinden bina sahipleri ve yönetimi sorumludur.

Madde numaraları yönetmeliğin değişiklikleriyle kayabildiği için güncel metni Resmî Gazete veya mevzuat sisteminden kontrol etmek en sağlıklısıdır. Ancak ilke değişmez: kaçış yolu eşya koyma yeri değildir.

En sık karşılaşılan eşyalar ve risk düzeyi

Eşyanın zararsız görünmesi yanıltıcı olabilir. Bir bebek arabası tek başına küçük bir engeldir; ama aynı sahanlıkta bir ayakkabılık, birkaç saksı ve bir paspas yığını varsa geçiş genişliği fark edilmeden yarıya iner. Kontrol yaparken tek tek eşyalara değil, merdivenden bir sedyenin ya da kucağında çocuk taşıyan birinin rahatça geçip geçemeyeceğine bakmak daha doğru bir ölçüdür.

Yangın merdiveni ayrı bir dış merdiven olarak tasarlanmışsa, bu merdivenin zemin kat çıkışının da açık olması gerekir. Sık rastlanan bir sorun, çıkış kapısının dışına park edilen araçlar, çöp konteynerleri veya kışın yığılan kardır. Merdivenin kendisi boş olsa bile çıkışı kapalıysa kaçış yolu işlevini yitirir.

Yöneticinin uyarı yükümlülüğü

Yönetici, ortak yerlerin korunmasından ve kat malikleri kurulu kararlarının uygulanmasından sorumludur. Yangın güvenliğini tehlikeye atan bir durumu bilip sessiz kalmak, olası bir olayda yöneticinin özen yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği sorusunu gündeme getirir. Bu yüzden "herkes koyuyor, ses etmeyelim" tavrı yönetici açısından en riskli tutumdur.

Uyarı yaparken dikkat edilecek nokta, kişiyi değil kuralı öne çıkarmaktır. Herkese aynı dille yazılmış bir duyuru, tek bir daireyi hedef alan sözlü bir tartışmadan çok daha etkilidir.

Adım adım çözüm

1. Fotoğraf ve tarih: Eşyanın yerini ve geçişi nasıl daralttığını gösteren fotoğraf çekin.
2. Genel duyuru: Panoya ve bina iletişim grubuna, yönetmeliğe atıfla kaçış yollarının boşaltılması gerektiğini ve makul bir süre verildiğini yazın.
3. Kişisel yazılı uyarı: Süre sonunda eşya duruyorsa ilgili daireye imzalı ya da teslim kanıtı olan bir uyarı verin.
4. Kurul kararı: Sorun sürüyorsa kat malikleri kurulunda ortak alan kullanım kuralını karara bağlayın; karar yönetim planına uygun olmalı.
5. Tutanak ve hukuki yol: Kurala uyulmaması durumunda tutanak tutulur; gerekirse sulh hukuk mahkemesine başvurulabilir. Bu aşamada bir avukattan görüş almak yerinde olur.

Eşyayı izinsiz kaldırıp atmak ise yöneticiyi zor durumda bırakabilir. Süreci belgeleyerek yürütmek hem daha adil hem daha güvenlidir. Benzer bir konu için ortak alana eşya bırakan komşu yazımıza bakabilirsiniz.

Sık duyulan itirazlar ve cevapları

Uyarı yapan yönetici genellikle aynı itirazlarla karşılaşır. Bunlara önceden hazırlıklı olmak, tartışmayı kısa tutar.

• "Benim kapımın önü, kimseye engel olmuyor." Sahanlık dairenin değil, bütün kat maliklerinin ortak yeridir. Gündüz engel olmayan bir dolap, dumanlı ve karanlık bir merdivende engel olur.
• "Yıllardır böyle, kimse bir şey demedi." Uzun süre ses çıkarılmamış olması, kaçış yolunu depo olarak kullanma hakkı doğurmaz. Kural bugünden itibaren herkese eşit uygulanır.
• "Evde yer yok." Binanın uygun bir bodrum deposu varsa kurul, eşyaların oraya alınmasına karar verebilir. Ancak bodrum da yanıcı eşya için uygun değildir.
• "Diğer komşular da koyuyor." Haklı bir itirazdır; bu yüzden uyarı tek bir daireye değil, genel duyuruyla herkese yapılmalıdır.

Sakin ve tutarlı bir dil, kuralı kişisel bir kavgaya dönüştürmeden uygulatmanın en kısa yoludur. Uyarıların tarihli kopyalarını saklamak, sürecin ileride de izlenebilmesini sağlar.

Yangın merdiveni kapılarının kendiliğinden kapanma düzeneğini takoz veya ip ile devre dışı bırakmak da sık yapılan bir hatadır. Bu kapılar dumanın merdivene dolmasını geciktirmek için vardır; açık tutulduklarında bu görevi yapamazlar.

Temizlik ekibi burada ne yapabilir?

Düzenli gelen bir temizlik ekibi, kaçış yollarını haftada birkaç kez baştan sona dolaştığı için engelleri en erken fark eden kişidir. İyi bir mobil kapıcılık hizmetinde ekip, eşyayı kendi başına kaldırmaz; fotoğraflayıp yöneticiye bildirir. Ziyaret raporunda "kat 3 sahanlığında karton yığını" gibi bir not, yöneticinin elindeki en somut kayıttır. Bunun nasıl takip edileceği için mobil kapıcılık denetim formu yazımız yol gösterir.

Çatı arası ve bodrumda biriken eşyalar da aynı yangın riskini taşır; bu alanları da kontrol listenize ekleyin (çatı arası ve bodrum temizliği).

Binanızın ortak alanları için düzenli kontrol ve raporlu temizlik planı isterseniz Kuzey Temizlik ekibinden keşif talep edebilirsiniz.