Sararmış beyaz eşya ve plastik prizler eski rengine döner mi?

Kısa cevap: Önce sararmanın kirden mi yoksa güneşten mi kaynaklandığını anlayın. Yağ, el kiri ve sigara dumanı kaynaklı sararma, ılık deterjanlı suyla ve gerekirse karbonat macunuyla büyük ölçüde çıkar. Güneş ışığının plastiğin kendisini sarartması ise yüzeyde değil malzemenin içindedir; temizlikle eski beyazlığına dönmez, sadece biraz açılabilir.

Buzdolabı yanı, priz, ışık anahtarı ve klima gibi beyaz plastikler zamanla sararır. Bazıları silmeyle düzelir, bazıları düzelmez; fark sararmanın nedenindedir.

İki tür sararma: nasıl ayırt edilir?

Basit bir test: Priz kapağını sökebiliyorsanız arkasına bakın. Önü sarı, arkası bembeyazsa sararma büyük ölçüde güneşten ya da zamandandır.

Kir kaynaklı sararmayı temizlemek

Mutfakta yağ buharı, salonda el teması, sigara içilen evlerde nikotin ve katran plastiğin üzerinde ince, yapışkan bir film oluşturur. Bu film zamanla toz tutar ve sarı görünür.

1. Elektrik güvenliği: Prizleri ve anahtarları ıslak bezle silmeyin. Bezi iyice sıkın, priz deliklerine sıvı kaçırmayın; mümkünse ilgili sigortayı indirin.
2. Deterjanlı su: Ilık suya birkaç damla bulaşık deterjanı katıp mikrofiber bezle silin. Yağı deterjan çözer.
3. İnatçı yerler: Karbonatla yapılan sulu bir macunu yumuşak bezle sürüp hafifçe dairesel hareketlerle işleyin. Kenar ve köşelerde eski bir diş fırçası işe yarar.
4. Durulama: Temiz suyla nemli bezle silin, kuru bezle bitirin.

Beyaz eşyanın kapak contası çevresi ve kulpları en çok kir tutan yerlerdir. Buzdolabının içini de temizlemek isterseniz buzdolabı temizliği ve kötü koku yazımızda adımları bulabilirsiniz. Mutfak dolaplarında da aynı yapışkan film görülür; onun için mutfak dolabındaki yapışkan yağ yazımıza göz atın.

UV kaynaklı sararma: gerçekçi beklenti

Güneş ışığı, beyaz plastiğin içindeki bazı katkı maddelerini zamanla değiştirir. Renk değişimi yüzeyin üzerinde değil, malzemenin ilk katmanlarının içindedir. Bu yüzden:

• Temizlik sonrası hafif bir açılma olabilir, çünkü üstteki kir de gitmiştir.
• Ancak plastik fabrikadan çıktığı beyazlığa temizlikle dönmez.
• Sert ovma yüzeyi matlaştırır, pürüzlendirir ve sonrasında daha hızlı kir tutmasına yol açar.

Bu durumda en pratik çözüm çoğu zaman priz ve anahtar kapaklarını yenilemektir; elektrik işleri için bir elektrikçiye başvurun.

Denemekten kaçınılması gerekenler

• Çamaşır suyu: Plastik sararmasında kalıcı çözüm değildir, bazı plastikleri daha da sarartabilir ve elektrikli parçalarda risklidir.
• Tiner, aseton, çözücüler: Plastiği eritebilir, parlaklığını kalıcı olarak alır.
• Sihirli sünger ve ovma tozu: İlk anda beyazlatır gibi görünür ama yüzeyi aşındırır.
• Ürünleri karıştırmak: Çamaşır suyunu asitli ürünlerle ya da amonyaklı temizleyicilerle karıştırmayın; zararlı gaz çıkar.

Hangi ürünün hangi kire uygun olduğuna dair genel tabloyu hangi kir hangi ürünle çıkar yazımızda bulabilirsiniz.

Yüzeylere göre pratik notlar

• Buzdolabı kapağı ve yan yüzü: Kapak contasının kıvrımlarında kir birikir. Contayı deterjanlı suya batırılmış yumuşak bir fırçayla temizleyin; çok sert bastırırsanız conta yırtılabilir.
• Çamaşır makinesi gövdesi: Deterjan çekmecesi çevresindeki sarı izler çoğu zaman deterjan ve yumuşatıcı kalıntısıdır. Çekmeceyi çıkarıp ılık suda yıkamak hem rengi hem kokuyu düzeltir.
• Klima iç ünite kapağı: Toz ve mutfak yağı birleşip sarı bir film yapar. Cihazı kapatıp fişini çekin, kapağı nemli bezle silin. İç kısımlar için servis bakımı gerekir.
• Kapı kolları ve ışık anahtarları: Elden geçen yağ ve kir en çok buralarda birikir; düzenli silmek sararmanın görünür hâle gelmesini geciktirir.
• Bilgisayar ve elektronik kasa: Sıvıyı doğrudan sürmeyin; bezi hafif nemlendirip silin, havalandırma deliklerine nem kaçırmayın.

Sigara içilen evlerde sararma yalnız plastiklerde değil, duvarda, tavanda ve perdelerde de görülür. Bu durumda tek tek parçaları silmek yerine evin genel bir derin temizlikten geçirilmesi daha tutarlı sonuç verir. Perdeler için tül ve fon perde yıkama yazımıza bakabilirsiniz.

Sararmayı geciktirmek

• Güneş alan pencere önündeki beyaz eşyalarda perde ya da jaluzi kullanın.
• Mutfakta pişirirken davlumbazı çalıştırın; yağ buharı yüzeylere daha az çöker.
• Kulp, anahtar ve priz kapaklarını ayda bir kuru ya da hafif nemli bezle silin.

Son olarak, temizlik sonrası beklentiyi doğru kurmak önemlidir. Kir kaynaklı sararmada ilk silmede bile belirgin fark görülür. İki üç denemeden sonra renk hiç değişmiyorsa sorun büyük olasılıkla plastiğin kendisindedir; daha güçlü ürünlere geçmek yerine o parçayı yenilemeyi düşünmek hem zaman hem yüzey açısından daha akıllıca olur. Özellikle elektrikli parçalarda sert kimyasal denemelerinden kaçınmak gerekir.

Prizlerden kapı kollarına kadar evdeki küçük ama çok dokunulan yüzeylerin düzenli silinmesini Kuzey Temizlik ekibinin ev temizliği listesine ekleyebilirsiniz.